تحولات مفهومی در حوزه "شبکه های اجتماعی": یک فراتحلیل از نوع علم سنجی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم ارتباطات دانشگاه تهران

2 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه تهران

10.22054/nms.2020.43619.777

چکیده

هدف این مقاله مطالعه سیر تحولات مفهومی در حوزه "شبکه های اجتماعی" در دو دهه اخیر با هدف ترسیم یک نمای کلی از وضعیت "شبکه های اجتماعی" در جهان است تا بتوان از نتایج آن برای توسعه و تحقیق در این زمینه در داخل کشور بهره برد.
روش تحقیق مورد استفاده فراتحلیل از نوع “علم سنجی” می باشد. جامعه آماری، کلیه اسناد علمی نمایه سازی شده در پایگاه استنادی "وب.آو.ساینس" بوده که طی بازه زمانی 1970 تا 2019 و با کلیدواژه "شبکه های اجتماعی" منتشر شده اند.
برای نمایش تحول مفهومی، ابتدا کلیه تولیدات علمی براساس فراوانی آنها به سه بازه: 1-2005 تا 2011، 2-2012 تا 2015 و 3- 2016 تا 2019 طبقه بندی و برای نمایش آنها از نرم افزار WOSviewer استفاده شد.
تحلیل مضمون دوره های مختلف نشان می دهد که تحقیقات در موضوع شبکه های اجتماعی از تمرکز بر ابعاد فنی و تکنولوژیکی (2005 تا 2011)، به سمت بررسی تاثیرات جانبی آن نظیر حوزه های آموزش، سلامت و حکمرانی (2011 تا 2015) و از آنجا به موضوعات مدیریت اطلاعات و اخبار جعلی (2016 تا 2019) حرکت کرده است.
بعلاوه، نتایج نشان می دهند که کشورهای آمریکا، انگلستان، چین و استرالیا بالاترین تولیدات را در این زمینه داشته و ایران در رده 45 جهان قرار دارد. نتایج این تحقیق همچنین از ورود معنادار (به خصوص بعد از 2015) کشورهایی نظیر قطر، بحرین، اردن، امارات، مراکش، پاکستان، قزاقستان، تایلند، مالزی و اندونزی به شبکه های منطقه ای و بین المللی تولید علم در این موضوع را نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Conceptual Transformation in the Area of “Social Media”: A Scientometrics Meta-Analysis

نویسندگان [English]

  • Abbas Ghanbari Baghestan 1
  • Abdolhosein Kalantari 2
1 Department of Communication, Faculty of Social Sciences, University of Tehran (UT)
2 Associate Professor of Sociology, University of Tehran
چکیده [English]

“Social Media” has emerged as new phenomenon in the scope of research and academia since 2005. Using Meta-Analysis (Scientometrics Approach) as a research method, the purpose of this study was to review over the past trends of Research & Development (R&D) in the area of “social Media”.

The population of this study was all scientific documents indexed in Web of Science (WoS) databases from 1970 until June 2019 with the keyword of “Social Media” as a subject (all together 40,471 documents with “Social Media” as a subject and 15,038 documents with Social Media” in the Titles).
To find out the conceptual transformation, all collected documents have been divided into three categories based on their frequency: 1-from 2005 to 2011, 2- from 2012 to 2015 and 3- from 2016-2019. The “theme analysis” of the documents in this study shows that a significant conceptual transformation can be highlight in R&D from 2005 to 2019 in the area of “Social Media”.

in addition, even though US, UK, China and other western countries were the first nations who start R&D in the area of “Social Media”, it was noted that especially after 2015, many new and emerging countries like Malaysia, Qatar, Jordan, U.A.E., Pakistan, Kazakhstan and etc. in the developing countries also came to the picture in establishing international R&D networks to also contribute to the body of knowledge in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Social Media"
  • "Meta-Analysis"
  • "Conceptual Transformation"
  • "WoS"
  • "cyberspace"