تحلیل محتوای سایت های پربازدید ایرانی در حوزه سلامت از منظر شیوه های اقناع مخاطب در تغییر رفتار مصرف سیگار ( (فروردین– شهریور 139

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 کارشناس ارشد مدیریت رسانه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

به نظر می‌رسد که رسانه‌ها و فضای مجازی به‌مثابه یکی از عوامل مداخله‌گر در تغییر رفتار می‌توانند در ترغیب افراد به ترک سیگار ایفای نقش کنند. مسئله این مقاله، شناخت معیارهای نگارش محتوای سلامت‌محور ترغیب‌کننده به ترک سیگار و تحلیل وضعیت پایگاه‌های اطلاعاتی سلامت‌محور اینترنتی از این منظر است. پژوهش حاضر با ترکیب نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده آجزن و فیشبن، و نظریه اقناع بینگر می‌کوشد تا مقوله‌های ترغیب‌کننده به تغییر رفتار را به لحاظ نظری شناسایی کند. با مفروض دانستن احتمال کارآمد بودن این مقوله‌ها و با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای جهت‌دار، محتوای مرتبط با سیگار تولید و منتشرشده در هشت سایت پربازدید حوزه بهداشت و سلامت را ارزیابی می‌کند. بازه زمانی موردمطالعه، شش ماه ابتدای سال 1396 و جامعه نمونه موردمطالعه، تمام 67 مطلب مرتبط با سیگار هستند که در این سایت‌ها منتشرشده‌اند. داده‌های حاصل با استفاده از نرم‌افزار 10 MAXQDA کدگذاری شده‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهند که اطلاعات سلامت‌محور سایت‌های تحلیل‌شده، ظرفیت چندانی برای ایجاد قصد/ تغییر رفتار در مخاطب سیگاری را ندارند. این محتواها بیش از هر چیز با استفاده از مقوله‌های ترس، نقل‌قول و ارائه نتیجه‌گیری روشن تولیدشده‌اند که حاکی از ظرفیت نه‌چندان زیاد سایت‌ها در تغییر نگرش مخاطب سیگاری است. برای نگارش محتوای اقناع‌کننده، لازم است که مطلب اقناع‌کننده به ترک سیگار با توجه به 13 مقوله دیگر که تحت سه اصل کلی نگرش، هنجارها و کنترل رفتاری درک شده، و متناسب ساختن آن‌ها با موضوع قرار دارند، تولید شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Qualitative Content Analysis of the most visited websites in Health: Persuasive Content for Changing Smoking Behavior

نویسندگان [English]

  • zahra ojagh 1
  • Amin Ramezanali 2
1 IHCS
2 Department of Cultural Studies and Communication, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

It seems that media and virtual spaces may persuade public to make change the smoking behavior as an interfering factor. This paper wants to recognize writing criteria in persuasive health related content, and to assess Iranian health websites which produce and distribute smoking related texts by regarding recognized criteria. For this, it synthesizes planed behavior theory (PBT) and persuasion theory to make distinguish persuasive criteria for changing behavior. Then, by considering these 16 categories as effective and by using qualitative approach and directed qualitative content analysis, the smoking related content in eight websites between April 2017 and December 2017 are analyzed. The overall number of smoking-related texts is 67 cases. Data are analyzed by MAXQDA 10. Findings show that health-related texts have low ability to make change in smoking behavior among smoker audiences. Fear, quotation, and brief-clear concluding have more frequency than other 13 criteria. So, their potential to make change in audience attitude is low. To increase their changing ability, it is needed that content providers consider other 13 criteria, too.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Health Communication
  • Health - related information
  • Planned Behavior Theory
  • Persuasion Theory
  • Health Websites
  • Quit Smoking
-        ابراهیمی، حسین؛ صاحبی حق، محمدحسن؛ غفرانی پور، فضل‌الله؛ محمد پور اصل، اصغر؛ تبریزی، صادق. 1394. الگوهای مصرف سیگار در بزرگسالان سیگاری در ایران (تحلیل محتوا). مجله دانشکده پرستاری ارومیه، دوره سیزدهم، شماره 12، اسفند،  1104-1118.
-        آشوغ، مسعود؛ آقاملایی، تیمور؛ قنبرنژاد، امین؛ تاجور،؛ احمد.1392. کاربرد نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده برای پیش‌بینی رفتارهای ایمن رانندگان کامیون. فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، شماره 3، پاییز،  5-14.
-    آتش پور، سید محمد؛ محمد زاده، تورج.1374. سیگار، تفاوت‌ها و پیشگیری. فصلنامه بهداشت جهان، نسخه قدیم شماره 3،  58-59.
-        احمدی، حامد؛ پور شریفی، حمید؛ بابا پور، جلیل.1391. نقش منبع خبری در اقناع افراد. مجموعه مقالات چهارمین کنگره انجمن روانشناسان ایران، شماره 7،  115-120.
-        افراسیابی، حسین؛ مداحی، جواد.1395. بازنمایی و تبیین نقش اوقات فراغت در اعتیاد به سیگار در میان دانشجویان. فصلنامه علوم اجتماعی، بهار، شماره 25.
-        امیری، عبدالرضا؛ شفیعیان، نازیلا. 1394. زبان اقناعی رسانه با بهره‌گیری از رهیافت تحلیل گفتمان. ماهنامه مدیریت رسانه، شماره 12، تیر،  83-92.
-        امیری، عبدالرضا؛ مؤمنی، داود. 1394. بررسی تکنیک‌های اقناعی اجتماعی از دیدگاه استدلال‌های مرکزی و پیرامونی. ماهنامه مدیریت رسانه، شماره 12، تیر،  39-50.
-        ایمان، محمدتقی؛ نوشادی، محمدرضا.1390. تحلیل محتوای کیفی. فصلنامه پژوهش، سال سوم (2)، پاییز،  15-44.
-        بشیریان، سعید؛ حیدرنیا، علی؛ اله وردی پور، حمید؛ حاجی‌زاده، ابراهیم.1391. کاربرد تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده در پیش‌بینی فاکتورهای مؤثر بر سو مصرف مواد در نوجوانان. مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا، سال دوم (3)، پاییز،  156-162.
-        بونر، جرد؛ وانک، مایکل.1390. نگرش و تغییر نگرش. ترجمه جواد طهوریان. انتشارات رشد.
-        بینگر، اتولر. 1376. ارتباطات اقناعی. ترجمه علی رستمی. تهران. مرکز افکار سنجی و تحقیقات صداوسیما.
-        تبریزی، منصوره.1393. تحلیل محتوای کیفی از منظر رویکردهای قیاسی و استقرایی. فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 64، بهار،  105-138.
-        ربیعی، مهدی؛ محبی، سکینه. 1388. تحلیل محتوای کتب درسی دوره ابتدایی. فصلنامه زنان و خانواده، سال پنجم، شماره 16، تابستان،  15-44.
-        ساروخانی، باقر. 1383. اقناع غایت ارتباطات. نامه علوم اجتماعی، شماره 23، خرداد،  93-115.
-        سعادت پور، قاسم. 1389. بهترین راه ترک سیگار. مشهد، به نشر.
-        سلمانی، ابوالفضل. 1391. طراحی سایت به زبان خودمانی. تهران، نشر سخنوران.
-        سورین، ورنر و تانکارد، جیمز.1381. نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، انتشارات دانشگاه تهران
-        صفایی نژاد، قاسم. 1394. نظریه‌های اقناع و کاربرد آن در رسانه‌ها. ماهنامه مدیریت رسانه، شماره 12، تیر،  23-38.
-        طاووسی محمود، حیدرنیا علی‌رضا، منتظری علی، طارمیان فرهاد، اکبری حسین، حائری علی‌اصغر. 1388. تمایز بین دو سازهٔ کنترلی: کاربردی از نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی شده برای پرهیز از سوءمصرف مواد مخدر در نوجوانان. فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد (افق دانش)، دوره پانزدهم، شماره 3 پاییز،  36-44.
-         علایی خرایم، رقیه؛ کدیور، پروین؛ محمدخانی، شهرام؛ صرامی، غلامرضا.1390. میزان شیوع مصرف سیگار، قلیان، مشروبات، مواد مخدر در میان دانش آموزان دبیرستانی، فصلنامه اعتیاد پژوهی سو مصرف مواد، شماره 18  99-114.
-         فیروزآبادی، ملیحه؛ طهماسبی، رحیم؛ نوروزی، آزیتا.1395. کاربرد تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده در پیشگویی وابستگی به نیکوتین در زنان مصرف‌کننده قلیان شهر بوشهر در سال 1393. دوماهنامه دانشکده بهداشت دانشگاه یزد، دوره 15، شماره 2، خرداد و تیر،  58-72.
-         کشاورز، عیسی 1390. تبلیغات و فرهنگ. تهران، نشرسیته.
-         محلوجی، سعید. 1396. روش‌های نوین ترک سیگار. ماهنامه سلامت، شماره 157، زمستان  46-47
-         محمدی، تیمور؛ حسینی، لیلا.1389. تحلیل عوامل مؤثر بر تقاضای سیگار در ایران از سال 1363 تا 1382. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران. شماره 44،  173-198.
-         مروی زاده معصومه؛ نوری، ربابه؛ مقدسین، مریم. 1396. بررسی رابطه انگیزه‌های مصرف سیگار و قلیان با افسردگی، کیفیت روابط اجتماعی دانشجویان. فصلنامه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، بهار، دوره سوم شماره 1،  18-31.
-         مزید آبادی، مجید.1386. اخذ مالیات بر سیگار راهی برای پیشگیری از عوامل خطرساز سلامت. ماهنامه برنامه، خردادماه، شماره 216،  28-30.
-        مظلومی، سعید؛ دارایی، مریم؛ یاسینی، مجتبی. 1395. بررسی وضعیت مراحل تغییر ترک سیگار در کارمندان شهر خرم‌آباد. مجله دانشگاه علوم پزشکی صدوقی یزد، دوره 18. شماره 3،  170-178.
-         مؤمنی راد، اکبر؛ علی‌آبادی، خدیجه؛ فردانش، هاشم؛ مزینی، ناصر. 1392. اندازه‌گیری تربیتی. علوم تربیتی، سال چهارم، شماره 14. زمستان، ص 187 تا 222.
-         مهدی زاده، سید محمد. 1393. نظریه‌های رسانه اندیشه‌های رایج و انتقادی. تهران نشر همشهری.
-         میرزایی علویجه، مهدی؛ مظلومی، سعید؛ یاسینی، مجتبی؛ عسکر شاهی، محسن؛ جلیلیان، فرزاد؛ زینت مطلق، فاضل؛ حاتم زاده، ناصر.1392. قصد رفتاری و رفتار پدران در پیشگیری از گرایش فرزندان به مواد اعتیادآور. فصلنامه آموزش و بهداشت و ارتقای سلامت، سال اول. شماره 2، تابستان،  54-64.
-         وردی نژاد، فریدون. بهرامی، شهلا. 1394. مدیریت بحران رسانه‌ها. تهران، نشر سمت.
-          Ajzen, I. 1991. The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Process.No. 50(1). Pp:179- 211.
-          Ajzen, I., & M. Fishbein. 2003. "Questions raised by a reasoned action approach: Comment on Ogden". Health Psychology. No.23 (4). pp:431-434.
-          Cho,S. 2006. Net work news coverage of breast cancer, 1974-2003. Journalism and Mass Communication Quarterly,No.83(1). Pp:116-130.
-          Hinnant, A.2009. Getting the science right: An experiment on how readers evaluate medical news coverage in magazine health journalism, Journal of Health and Mass Communication, No.1 (1/2).pp: 58-77.
-          Johnston, M. 2011. "CMS or WCM - Which is Which?".Available at: https://www.cmscritic.com/cms-or-wcm-which-is-which/ cmscritic.com.
-          Neuendorf, K.A. 2011. Content Analysis – A methodological primer for gender research. Sex Roles. No. 64 (3-4). PP: 276-289.
-          Peters, G.J.Y.; Kok, G.; Abraham, C. 2008. Social cognitive determinants of ecstasy use to target in evidence-based interventions: a meta-analytical review. Addiction. No.103(1), pp:109-118.