مطالعات رسانه‌های نوین

چکیده یکی از راه‌های دستیابی به راهکارهای اصلاح شیوه فعلی مواجهه ایران با پدیده دریافت خانگی شبکه‌های ماهواره‌ای، آگاهی از تجربه دیگر کشورهای مشابه است. در این میان مطالعات تطبیقی اسناد حوزه سیاست‌گذاری بخشی از جهان معاصر می‌تواند در خوانش تحولات سیاستی رسانه‌ای ما راه گشا باشد. برای دستیابی به این مهم، با اتکا به دو پژوهش انجام‌ شده در سال‌های 1373 و 1381، از طریق نمونه‌گیری هدفمند، تعداد هفده کشور آسیایی انتخاب شدند. پس از بررسی ادبیات نظری در حوزه سیاست‌های رسانه‌ای، تعیین « چرخه خط‌مشی گذاری» به‌عنوان ادبیات تحلیل و شناخت حوزه صورت‌بندی مسئله شبکه‌های ماهواره‌ای کشورهای مذکور این نتیجه حاصل شد که سیاست‌گذاران رسانه‌ای کشورهای موردبررسی دریافت مستقیم شبکه‌های ماهواره‌ای  را عاملی برای1) بر هم زننده بازار بومی و غیربومی رسانه‌های داخلی و 2) شکل‌گیری برخی تهدیدها برای مصالح و منافع ملی تعریف کرده‌اند. آن‌ها به سمت دو نوع سیاست سوق پیدا کرده‌اند. الف) پذیرش به مفهوم عدم دخالت دولت و یا قانون‌مند نمودن اپراتورهای ماهواره‌ای. ب) اجرای اقدامات قابل‌اجرا در رویکرد به عدم پایبندی به فضای آزاد اطلاعات. پژوهش نشان داد که در هر دودسته از کشورهای الف و ب سیاست‌های گوناگونی در راستای تولید و دریافت رسانه‌ای اتخاذ کرده‌اند که در متن مقاله به‌طور مفصل به آن‌ها پرداخته‌شده است.
مقایسه دستاوردهای پژوهش حاضر با تحقیق 21 سال پیش حاکی از تحولی است که مهم‌ترین آن حرکت کشورهای گروه ب به سمت پذیرفتن و مجوز دادن به اپراتورهای ماهواره‌ای برای ارائه خط‌مشی‌های اتخاذ شده از نوع گروه الف است.
 

چکیده پژوهش حاضر درصدد است که به چگونگی نقش تماشای سریال‌های تلویزیونی ماهواره‌ای در تغییر پوشش محلی زنان کُرد شهر پاوه با مطالعه موردی سریال حریم سلطان از دیدگاه این زنان بپردازد و مهم‌ترین علل و انگیزه‌ها و دلایلی که موجب این تغییر شده‌اند را، شناسایی کند. این پژوهش از نوع کیفی است که از روش تحلیل مضمونی مصاحبه به‌عنوان روش اجرای تحقیق و تکنیک مصاحبه نیمه ساخت‌یافته برای گردآوری اطلاعات استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه زنان 50-15ساله کُرد در سال 94-93 ساکن شهر پاوه که در دوخت لباس محلی خود از مدل خرم سلطان استفاده کرده‌اند. در این پژوهش نمونه‌گیری به شیوه هدفمند از میان جامعه آماری صورت گرفت و ملاک تعین حجم نمونه نیز اشباع نظری سؤالات تحقیق بود. بر اساس نتایج این تحقیق تغییر صورت گرفته در پوشش صرفاً ایده گرفتن از لباس‌های سریال حریم سلطان و ترکیب آن با پوشش محلی بوده است و تنها عامل تغییر آن را نمی‌توان صرفاً تماشای برنامه‌های ماهواره‌ای دانست بلکه این عامل خود به‌عنوان عامل اصلی و مستقیم در کنار عوامل دیگر، اثر خود را تشدید می‌کند.
 

چکیده بازی‌های رایانه‌ای ازجمله کالاهای پر تقاضای فرهنگی در جهان پیش رو جامعه ما به شمار می‌آیند، از این‌ رو به لحاظ خلق، انتقال و توزیع ارزش‌های فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. این مقاله با توجه به همین ویژگی ارتباطی بازی‌های رایانه‌ای به مطالعه بازنمایی ایدئولوژی‌ها و ارزش‌های فرهنگی آن‌ها پرداخته است. مطالعه موردی این تحقیق تحلیل نشانه‌شناسی سه بازی رایانه‌ای "مدافعان کربلا"، "مقاومت"و "میر مهنا" است که با پشتیبانی سه نهاد رسمی عرضه‌ شده‌اند.
هدف این مطالعه، چگونگی پردازش ایدئولوژی‌های فرهنگی در محتوای بازی رایانه‌ای از سوی بازی‌سازهای ایرانی است.
روش تحقیق در این مطالعه روش کیفی، مبتنی بر نشانه‌شناسی است که در این باب از نظریه‌های رولان بارت برای تحلیل رمزگان فرهنگی و فیلیپ تاگ برای واکاوی نشانه‌های رسانه استفاده‌شده است.
 نتایج تحقیق که در دو سطح ماهیت رسانه و ایدئولوژی‌های فرهنگی استخراج‌ شده‌اند نشان‌دهنده آن‌اند که بازی‌های رایانه‌ای ایرانی از قابلیت‌های خاص رسانه بازی مانند "تعاملی بودن" و "روایت سازی" توسط بازیکن استفاده نکرده‌اند. در بعد ایدئولوژی‌های فرهنگی نیز نتایج تحقیق نشان می‌دهد که میان محتوای ایدئولوژیک بازی‌ها و ایدئولوژی‌های فرهنگی نهاد سازنده بازی ارتباط تنگاتنگی وجود دارد پس سیر روایی بازی مبتنی بر ارزش‌های رسمی است.
 
 

چکیده در سال‌های اخیر به دنبال ورود تلفن‌های همراه هوشمند، عرصه ارتباطات موبایلی شاهد دگرگونی‌های فراوانی بوده است. ازآنجاکه یکی از قابلیت‌های تکنولوژی درنوردیدن مرزهای جغرافیایی است، جامعه ما نیز شاهد تغییرات اجتماعی برآمده از این نوآوری رسانه‌ای بوده است. در این میان، زندگی روزمره جوانان به‌عنوان گروهی که عموماً در پذیرش تکنولوژی‌های نوین پیش‌قدم می‌شوند، تحت تأثیر این فضای تکنولوژیک تغییر کرده است. در مقاله حاضر به مطالعه فرآیند پذیرش و اهلی سازی تلفن‌های همراه هوشمند در زندگی روزمره جوانان ایرانی پرداخته‌ایم. از خلال مصاحبه‌های نیمه استاندارد با دانشجویان مقطع کارشناسی شهر تهران، شش مقوله اصلی در نحوه مصرف تلفن همراه هوشمند توسط جوانان به دست آمد که در سطوح فردی و اجتماعی زندگی روزمره آن‌ها تجلی پیداکرده‌اند. این مقوله‌های شش‌گانه عبارت‌اند از: مصرف اطلاعاتی که شامل چک کردن واقعیت‌ها، آگاهی از اخبار و دسترسی به اطلاعات در لحظه است. مقوله بعد را مصرف مبتنی بر موقعیت نام نهادیم که نمایش موقعیت، نظارت بر موقعیت و احساس امنیت را شامل می‌شود. سومین مقوله مصرف ارتباطی است که در کاربری شبکه‌های اجتماعی، اپلیکیشن‌ها پیام‌رسان و گسست از جمع‌های واقعی تجلی پیدا می‌کند. مقوله چهارم با عنوان انطباق تکنولوژیک شامل همه‌جا بودن، سهولت یادگیری کاربری و سیالیت تکنولوژی است. ابزار استقلال فردی نیز عنوان مقوله پنجم بوده که به معنای استقلال از خانواده و شکل‌دهی به روابط گزینشی است. آخرین مقوله در فرآیند اهلی سازی تلفن همراه هوشمند تسلط بر مصرف تکنولوژی است که کنترل شیوه کاربری و تسلط بر بازنمایی هویت مجازی را شامل می‌شود.
 

چکیده شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان مؤثرترین فضای ارتباط ‌جمعی در دنیای امروز محسوب می‌شود که با وجود عمرمحدود خود از ضریب نفوذ نسبتاً بالایی در میان جوانان برخوردار است. تحلیل محتوای نظرات کاربران در شبکه‌های مجازی، لایه‌های پنهان و زیرین نظرات و متون نوشته ‌شده توسط کاربران و اعضای شبکه‌های مجازی را کشف می‌نماید و به محققین علوم اجتماعی کمک می‌کند به اهدافی که پژوهش در راستای آن انجام می‌گیرد، نزدیک شوند. نتنوگرافی به‌عنوان رویکردی جدید در عرصه شبکه‌های اجتماعی و در فضای ارتباطات اینترنتی، پیشنهاد‌ها و نظریات مشتریان را در قالب کامنت مورد بررسی قرار می‌دهد و روشی برای درک نگرش‌ها، تصورات، تصاویر، و احساسات کاربران در جوامع آنلاین می‌باشد. در این مقاله نظرات اعضای شبکه مجازی دانشجویان مدیریت دانشگاه صنعتی شاهرود با روش نتنوگرافی و تجزیه‌وتحلیل بر اساس نظریه زمینه‌ای بررسی و سپس ضریب اهمیت موضوعات توسط کارشناسان تعیین شد و به علت ناقص بودن بعضی نظرات اولویت‌بندی بر اساس روابط اولویت فازی با اطلاعات ناقص انجام گرفت.
 

چکیده چکیده اعتماد به رسانه، مفهوم جدیدی نیست اما با ابداع و توسعه اینترنت و شکل‌های جدید رسانه، صرفاً به مفهومی مهم‌تر از پیش بدل شده است. تحقیق حاضر مطالعه‌ای است در راستای بررسی عواملی که ممکن است با میزان اعتماد به رسانه در ارتباط باشند. سه عاملِ: نوع رسانه، محتوای رسانه و ویژگی‌های مخاطب در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. تحلیل ۲۵۰ پرسشنامه پرشده از سوی ایرانیان، وجود روابط معنی‌داری را آشکار می‌کند. این تحقیق نشان می‌دهد که هر سه این عوامل را می‌توان برای مطالعه اعتماد به رسانه مورد بررسی قرار داد.

چکیده چکیده بررسیِ امکان شکل‌گیری فرهنگ اعتماد در فضای مجازی آن‌هم با توجه به ساختار و ویژگی‌های ساختاری‌ای فضا هدفِ اصلیِ پژوهشِ حاضر بوده است. در تناسب با موضوع تحقیق از نظریه اعتماد اجتماعی زتومپکا و نیز هندرسون به‌عنوان چارچوبِ تئوریک پژوهش حاضر استفاده‌شده و بر اساس ادبیات نظری و تجربی تحقیق، تعدادی فرضیات تدوین و دریک جامعه نمونه در آذرماه 1391 و در شهر اسلامشهر موردبررسی و سنجش قرار گرفت. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه مراجعین به کافی‌نت‌های شهر اسلام‌شهر واقع در استان تهران بوده و از آن میان، نمونه‌ای با حجم 383 نفر و به کمک فرمول نمونه‌گیری کوکران محاسبه، و با شیوه نمونه‌گیری دو مرحله‌ای تصادفی و سهمیه‌ای متناسب انتخاب شدند. برخی از نتایج عمده تحقیق به شرح زیر است: نتایج این پژوهش نشان داد که فرهنگ اعتماد در فضای مجازی شکل‌گرفته و وجود دارد هرچند میزان فرهنگ اعتمادی که در فضای مجازی شکل‌گرفته است در حد " متوسط رو به پایین" قرار دارد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که میان ساختار فضای مجازی و فرهنگ اعتماد یک رابطه مستقیم و در سطح متوسط وجود دارد. و در همین راستا، ساختار فضای مجازی رابطه قویی‌تری را با "بُعد ذهنیِ" فرهنگ اعتماد نشان می‌دهد تا "بُعدِ عینی" آن. همچنین مشخص گردید که در محیط‌های تعاملی اینترنتی میزان فرهنگ اعتماد تفاوت معناداری با یکدیگر نشان می‌دهد، به‌گونه‌ای که بالاترین میزان فرهنگ اعتماد به ترتیب در محیط تعاملی فیس‌بوک و سپس ایمیل و نهایتاً در محیط بازی و سرگرمی شکل گرفته است.