مطالعات رسانه‌های نوین

چکیده شبکه‌های اجتماعی توانسته‌اند بر ابعاد مختلف زندگی اجتماعی تأثیرگذار باشند. هدف از این پژوهش، طراحی مدلی برای تأثیرگذاری شبکه‌های اجتماعی بر توسعه دموکراسی است. برای طراحی این مدل، با استفاده از استراتژی داده بنیاد و رویکرد ساخت‌گرا، با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 10 تن از صاحب‌نظران، خبرگان و اساتید دانشگاهی در حوزه مدیریت رسانه اقدام شد. نتایج پژوهش پس از کدگذاری مقدماتی و متمرکز، در قالب یک مدل ارائه شد. در کدگذاری مقدماتی تعداد 17 کد و در کدگذاری متمرکز 6 کد استخراج شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که جهانی‌شدن، افزایش سطح دانش عمومی، عدم جود زیرساخت‌های حقوقی و قانونی، انحصار اطلاعاتی، قدرت مطلق حکومت، فیلترینگ، اشاعه محتوای نامناسب، سواد رسانه‌ای، استفاده مقامات از شبکه‌های مجازی، آگاهی‌بخشی، شفافیت و پاسخگویی، بهبود سرمایه اجتماعی، تقویت صدای عامه، دموکراسی‌طلبی، ایجاد جامعه شبکه‌ای و جامعه مدنی، مؤلفه‌های مهم این مدل را تشکیل می‌دهند.

چکیده با مروری بر آثار ترجمه‌ای و تألیفی فارسی در باب فرهنگ شهرت، بر تفوق نگاه های انتقادی پی می بریم؛ از منظر نشانه‌شناختی موضع انتقادی رولان بارت نسبت به نظام های نشانه‌ای درون فرهنگ به مثابه نظام‌های ایدئولوژیک و اسطوره‌ای تلقی رایج و کارویژه نشانه‌شناسی، افشای دلالت‌های پنهان و عمدتاً سرکوب‌گرانه آن‌هاست؛ در حالی‌که ادعای مقاله وجود کارکردهای فرهنگی سلبریتی به مثابه یک نظام نشانه‌ای و فرهنگ شهرت به مثابه یک سپهرنشانه‌ای است که با استفاده از نظریه و روش‌شناسی یوری لوتمان پایه‌گذار مکتب نشانه‌شناسی فرهنگی تلاش شده است تا تحلیلی تازه از فرهنگ شهرت ارائه شود. نتیجه گیری نظری این مقاله بر این شد که فرهنگ شهرت به عنوان یکی از سپهر های نشانه ای درون فرهنگ قرار داشته و در فرایند های تعیین مرز کردن سپهر فرهنگ مشارکت دارد. سپس با استفاده از نشانه شناسی فرهنگی لوتمان، لایو اینستاگرامی حسن آقامیری ( سلبریتی روحانی) با احلام( سلبریتی زن خواننده) که یک پدیده سلبریتی محور از دو صنف متضاد بوده ، به مثابه پیکره مطالعاتی مورد تحلیل قرار گرفته است. نتیجه این تحلیل مشخص نمود که دو سلبریتی نهایتا در یک توافق مرز موسیقی حلال و حرام را در لایو اینستاگرام مشخص می نمایند. حسن آقامیری به عنوان مرز در سپهر دین، احلام را که یک عنصر نه-دین محسوب می شود به داخل سپهر دین ترجمه می کند. در طرف مقابل آقامیری خود نیز به وسیله احلام به سپهر موسیقی راه می یابد. در نهایت همخوانی این دو سلبریتی بایکدیگر منجر به انفجار در سپهر نشانه ای می شود.

چکیده هویت از تعریف خود در مقابل دیگری و از مقایسه خود با دیگران نشات می‌گیرد. هویت ایرانیان ساخت‌ها و ساحت‌های گوناگونی دارد و از نگاه آن‌ها به خود، در مقایسه با غیرایرانیان، مایه می‌گیرد و معمولا در قالب‌های مختلف زبانی، منعکس می‌شود. زبان در فضای مجازی هرگونه محدودیتی را در می‌نوردد و بی‌پرده نقاط مثبت و منفی شکل‌دهنده انسان امروزی را بازتاب می‌دهد. فضای مجازی بستر انتقال معنا و در عین‌حال معناساز است. پژوهش حاضر به بازتعریف هویت ایرانیان در توییت‌هایی که در شبکه اجتماعی توییتر منتشر کرده‌اند می‌پردازد تا بدین وسیله آینه‌ای برساخته از زبان در برابر انسان ایرانی قرار دهد. این پژوهش با مسئله بازخورد هویت ایرانی در فضای مجازی و نگاه ایرانیان به انگاره هویت ایرانی شکل گرفته‌است. برای شکل‌گیری این انگاره از خلال واژه‌های محدود هر توییت، تعداد 6000 توییت با محتوای بازتعریف ایرانیت در یک بازه 40 روزه بررسی شدند. پس از تحلیل داده‌های کیفی به روش تحلیل تماتیک، الگوهای هویتی ایرانیان استخراج شد که از آن میان دیگری‌محوری، گریز از خود، عاملیت‌گرایی، قربانی‌انگاری، تعمیم رفتارهای روزمره، مثبت‌اندیشی و تحقیر هویت ایرانی پررنگ‌ترین و پربسامدترین مولفه‌هایی بودند که کاربران ایرانی در مورد هویت ایرانیان به‌کار می‌برند. نتایج پژوهش حاضر، مولفه‌ها یا خصوصیات اخلاقی که ایرانیان به خود نسبت می‌دهند را برجسته کرده و نقاط مثبت و منفی رفتار آن‌ها را هویدا می‌سازد.

چکیده این مقاله سعی دارد با مطالعه دیاسپورا یا جامعه دور از وطن ایرانی، دغدغه‌های این گروه در رابطه با وطن خود و نیز سهم و تأثیر آن‌ها در شکل‌گیری محتوای مرتبط با ایران در توئیتر را مورد تحلیل قرار دهد. اگرچه شکل‌گیری دیاسپورای ایرانی به پیش از ظهور فناوری‌ها و رسانه‌های نوین بازمی‌گردد؛ بااین‌وجود فضای مجازی و به‌ویژه اینترنت نقش مهمی در افزایش تعاملات، همکاری و اتحاد میان دیاسپورای ایرانی در سراسر جهان داشته که به‌تبع آن قدرت و تأثیرگذاری آن‌ها را افزایش داده است. تحقیق حاضر، با استفاده از روش تحلیل متن در توئیتر انجام‌شده و به‌منظور تحلیل داده‌ها از تکنیک تحلیل محتوا استفاده شده است. نتایج تحلیل بیانگر آن است که دیاسپورای ایرانی در توئیتر سهم عمده‌ای از مطالب مرتبط با ایران را به خود اختصاص داده و یکی از بازیگران کلیدی در این زمینه است. بااین‌وجود، نتایج حاکی از آن است که در این شبکه آنلاین، جریان ارتباطات چندمرحله‌ای بوده و هاب‌های اصلی این شبکه تعداد اندکی از سازمان‌های شکل‌گرفته توسط دیاسپورای ایرانی در جوامع میزبان هستند. همچنین تحلیل 270 توئیت منتخب از دیاسپورای ایرانی نشان می‌دهد که موضوع اصلی توئیت‌ها در سه مقوله کلی انتقاد از شرایط ایران، بازتاب و تشویق اعتراضات و خبررسانی قرار می‌گیرد.

چکیده هدف اصلی پژوهش این است تا همبستگی بین میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و تغییرات فرهنگی را در چهار حوزه «سرمایه اجتماعی» ، «اعتقادات مذهبی» ، «فرد شدگی»  و «هویت»  مشخص کرده و جهت تغییرات فرهنگی را با توجه به مدل ارزش‌های مادی و فرامادی اینگلهارت  مشخص نماید. در این پژوهش علاوه بر مطالعه کتابخانه‌ای، از روش پیمایش نیز استفاده شد. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد میزان سرمایه اجتماعی پاسخگویان در حد متوسط است و افرادی که از شبکه‌های اجتماعی استفاده بیشتری داشتند، سرمایه اجتماعی آن‌ها در حال کم شدن است. در مورد «فرد شدگی» که فرد را به‌سوی کنش جمعی و آرمان‌های مشترکی چون حفظ محیط‌زیست یا ایجاد اجتماع‌های بشردوستانه جهت می‌دهد، مشخص شد با افزایش استفاده از شبکه‌های اجتماعی میزان فرد شدگی نیز افزایش می‌یابد. در مورد «هویت» نیز یافته‌ها نشان می‌دهد با افزایش استفاده از شبکه‌های اجتماعی، میل به شفافیت هویت در کاربران در حال افزایش است. بر اساس نتایج تحقیق همچنین مشخص شد بین دو متغیر «اعتقادات مذهبی در شبکه‌های اجتماعی» و «میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی» رابطه معناداری وجود ندارد. یافته‌های پژوهش در مورد «ارزش‌های موردتوجه در شبکه‌های اجتماعی» نیز نشان می‌دهد که کاربران به ارزش‌های فرامادی تصریح‌شده در مدل اینگلهارت تمایل بیشتری دارند. این یافته همسو با نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در دیگر کشورها است و تمایزی بین کاربران ایرانی و دیگر کشورها در توجه به ارزش‌ها در فضای مجازی دیده نمی‌شود.

چکیده این پژوهش توصیفی-تحلیلی، به دنبال پاسخ به این سوال است که «خبرگزاری‌های کشور در صفحات علم و فناوری خود، چگونه و به چه میزان از پیام‌های تصویری جهت انتقال بهتر و قابل درک پیام به مخاطبانشان، استفاده می‌کنند؟». در انجام پژوهش از روش کیفی «تفسیر ترکیب محور» و «تحلیل محتوای کمی» استفاده شده است. جامعه‌آماری پژوهش، اخبار علم و فناوری خبرگزاری‌های رسمی کشور است که با روش نمونه‌گیری هدفمند، اخبار بهار سال 1398در خبرگزاری‌های «فارس»، «ایسنا» و «مهر» به عنوان چارچوب نمونه‌گیری انتخاب شد. از میان چارچوب نمونه‌گیری و با روش تصادفی ساده، یک هفته آماری انتخاب و تصاویر هر یک از اخبار در آن، به عنوان واحد مشاهده و تحلیل، مطالعه گردید. بر اساس نتایج، خبرگزاری ایسنا، استفاده مناسب‌تری از پیام‌های تصویری جهت انتقال بهتر و قابل درک پیام به مخاطبانش داشته است و خبرگزاری «فارس» و «مهر» در رتبه‌های بعدی قرار دارند. پژوهش نشان می‌دهد استفاده از ظرفیت پیام‌های تصویری در اخبار علم و فناوری خبرگزاری‌ها پایین است و در کمتر از نیمی از این اخبار، استفاده مناسبی از پیام‌های تصویری در جذابیت، ارائه اطلاعات خبری و خوانش آسان و قابل درک اخبار علمی شده است. استفاده بیشتر از تصاویر اختصاصی با عناصر و ارزش‌های خبری مناسب، شرح تصاویر و ارجاع به آنها در متن، استقاده از پیام‌هایی تصویری در قاب‌های چندگانه و عدم استفاده از تصاویر آرشیوی نامرتبط به موضوع اصلی خبر، از مهمترین پیشنهادات به خبرگزاری‌های کشور در استفاده بهتر از پیام‌های تصویری در جهت جذابیت، ساده‌سازی و قابل فهم‌تر نمودن اخبار علمی به مخاطبان است.

چکیده به دنبال پیشرفت‌های علمی سال‌های اخیر، شبکه‌ها و رسانه‌های اجتماعی متعددی همچون شبکه پیام‌رسان واتس‍اَپ جهت تسهیل و برقراری تعاملات پا به عرضه ظهور گذاشتند که بنا به شواهد پژوهشی سوءاستفاده مستمر از آن‌ها می‌تواند آسیب‌ها و ضررهای جبران‌ناپذیری در پی داشته باشند. هدف از تحقیق حاضر، تعیین شاخص‌های روان‌سنجی پرسشنامه پیامدهای منفی استفاده از شبکه پیام‌رسان واتس‍اَپ است. کلیه دانشجویان دختر و پسر دانشگاه پیام نور اهواز جامعه آماری تحقیق حاضر را تشکیل داده‌اند که از بین آن‌ها 258 نفر (186 دختر و 72 پسر) به‌صورت داوطلبانه انتخاب شدند. روش تحقیق توصیفی– اکتشافی است و داده‌ها با کمک پرسشنامه محقق ساخته به دست آمد. جهت تجزیه‌وتحلیل آن‌ها، از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی استفاده به عمل آمد. تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که پرسشنامه پیامدهای منفی استفاده از شبکه پیام‌رسان واتس‍اَپ، از 30 ماده و سه مؤلفه به نام آسیب‌های بدنی با 12 ماده؛ کنترل‌شدگی با 10 ماده و مؤلفه استفاده وسواسی با 8 ماده تشکیل‌شده و از پایایی و روایی کاملاً رضایت‌بخش برخوردار بود. با توجه به اینکه پرسشنامه تحقیق حاضر از نوع خود جدید است لذا به پژوهشگران علاقه‌مند به بحث پیامدهای منفی استفاده از شبکه پیام‌رسان واتس‍اَپ، پیشنهاد می‌شود از این ابزار استفاده کنند.

چکیده هدف پژوهش بررسی تاثیر ارتباطات شفاهی بر رفتار خرید مصرف‌کنندگان است. در این راستا نقش میانجی هیجانات، هنجارهای اجتماعی و نگرش بررسی شده است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی است. همچنین،به لحاظ شیوه گردآوری اطلاعات پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل مشتریان نمایندگی‌های خودرو در سطح شهرستان اصفهان است که با استفاده از رابطه کوکران تعداد 384 پرسشنامه به روش تصادفی ساده بین آنها توزیع گردید. پایایی ابزار پژوهش به روش آلفای کرونباخ و پایایی مرکب برای تمامی متغیرها مورد تایید قرار گرفت. همچنین روایی محتوا و سازه ابزار گردآوری داده ها نیز تایید گردید. یافته‌ها با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری و با نرم افزارPLS نشان داد که متغیر ارتباطات شفاهی در بستر شبکه‌های اجتماعی در بین مشتریان نمایندگی‌های خودرو تاثیر معناداری بر قصد خرید آن ها دارد.همچنین ارتباطات شفاهی بر متغیرهای هیجانات، نگرش خرید و هنجارهای اجتماعی به ترتیب با مقدار معناداری 198/20، 132/20 و 139/13 تاثیر معنادار، مثبت و مستقیم دارد. همچنین،نتایج آزمون فرضیه های پژوهش حاکی از آن است که متغیرهای هنجارهای اجتماعی و نگرش خرید تاثیر معناداری بر قصد خرید مشتریان دارد، اما متغیر هیجانات تاثیر معنی داری بر قصد خرید مشتریان خودرو ندارد

چکیده شبکه اجتماعی «تلگرام»، کاربرپسندترین شبکه اجتماعی در کشور ایران است که حجم بالایی از روابط و محتواها را در خود جای داده است. پژوهش کیفی حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر عضویت افراد متأهل در این شبکه، به روش تحلیل مضمون انجام شده‍است. جامعه آماری، افراد متأهل 40-15 ساله شهرستان بروجرد بودند که تجربه استفاده از این شبکه را حداقل به مدت یک سال داشتند. تعداد نمونه 31 نفر، روش نمونه‍گیری هدفمند و روش گردآوری داده‍ها مصاحبه عمیق بوده است. نتایج کدگذاری مصاحبه‍ها نشان داد که فرد در اثر 1) مکانیزم‍های سوق‍دهنده (فشار فناوری، تنهایی، بیکاری، محدودیت‍های هنجاری، خستگی ذهنی و جسمی، خلأ عاطفی، خودِ حقیقی نامقبول، جامعه مصرفی) و 2) مکانیزم‍های جذب‍کننده (ارتباط امن، آسان، ارزان، گسترده و سریع، آگاهی‍بخشی، سرگرمی، رونق کسب‌وکار، کرسی‍های آزاداندیشی)، به عضویت این شبکه درآمده است. درنتیجه فرد به‌طورکلی در اثر محدودیت‍های دنیای حقیقی و همچنین جذابیت‍های تلگرام به‌عنوان عامل مضاعف به عضویت این شبکه درمی‌آید.

چکیده مقاله ی حاضر بر پایه دستاوردهای حاصل از پرسشنامه و نیز مطالعات کتابخانه ای طولانی مدت و عمیق صورت گرفته و سرانجام با بهره گیری از رهنمودها و نظرات محققین برتر در این حوزه، به شناسایی و تبیین چالش های شبکه های مجازی و تعاملات اجتماعی می پردازد. در این مقاله محقق در پی بررسی این نکته بوده است که بین شبکه های مجازی و تعاملات اجتماعی رابطه وجود دارد؟ جامعه آماری این پژوهش شامل: دانش آموزان مقظع دبیرستان شهر تهران در نیمه اول سال 1398 در مقطع دبیرستان به خود اختصاص داده اند، می باشد. از میان کل دانش آموزان تعداد 384 نفر که از روش نمونه گیری کوکران به دست آمده به صورت تصادفی انتخاب و مورد بررسی و پرسش قرار گرفته اند.همچنین برای برآورد پایایی سازگاری اجزا از طریق روش ضریب آلفای کرونباخ و برای روایی از روش روایی قضاوتی استفاده شده است.روش تحقیق و آماری نیز به ترتیب پیمایشی (استفاده از پرسشنامه) بوده و با کمک روش های آماری اسپیرمن و معادلات ساختاری لیزرل جهت تعیین درصد فراوانی، درصد تراکمی و ...) ردو تایید روابط و فرضیات صورت گرفته است.
نتایج نشان داد که بین ابعاد آسیبهای شبکه اجتماعی و در نهایت بین شبکه های اجتماعی و تعاملات اجتماعی و انزوا رابطه معناداری وجود دارد.

چکیده هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌های فرهنگ حاکم بر شبکه اجتماعی اینستاگرام بوده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام‌شده است. نمونه تحقیق، مشارکت‌کنندگان بالقوه از اساتید و صاحب‌نظران، مدیران ستادی و مدیران اجرایی رسانه‌های فعال در سطح تهران بودند. با در نظر گرفتن اهمیت حداکثر تنوع در نمونه تحقیق و محدودیت‌های موجود برای انجام مصاحبه، ملاک‌هایی برای انتخاب چارچوب نمونه در نظر گرفته شد. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند (بر مبنای معیارهای انتخاب) و نظری بعد از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 14 نمونه متخصص، اشباع مضمونی حاصل‌شده است. با توجه به شیوع کرونا و محدودیت‌های ناشی از آن، شیوه‌های متنوعی برای مصاحبه استفاده شد (حضوری/ تلفنی/ مجازی (واتساپ و اسکایپ). پروتکل مصاحبه نیمه ساختارمند بر مبنای مرور ادبیات پژوهش و مبانی تجربی تدوین و مورداستفاده قرار گرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از فرآیند 6 مرحله‌ای کلارک و برون[1] (2017) در حوزه تحلیل تماتیک، به‌صورت رفت و برگشتی مستمر بین داده و کدگذاری‌های تحلیل‌شده حاصل 6 مرحله، آشنایی با داده، ایجاد کدهای اولیه، جستجوی کدهای گزینشی، ساخت تم‌های فرعی، تعریف تم‌های اصلی و تهیه گزارش پایانی انجام‌شده که دراین‌بین 119 مفهوم کلیدی، 38 واحد معنایی فشرده، 11 مضمون فرعی و 5 مضمون اصلی به دست آمد. یافته‌ها نشان داد که فرهنگ حاکم بر شبکه اینستاگرام را می‌توان در 5 مضمون کلی: «توهم دانایی»، «گفتمان ضدفرهنگی»، «فردگرایی شبکه‍ای»، «فرهنگ سلبریتی» و «کنشگری/ مقاومت نامرئی» ارائه داد.